4 Grootste misverstanden over bioplastics
Als je het op straat gooit verdwijnt het vanzelf. Het is zonde of zelfs schadelijk om het te verbranden. Wat is feit en wat is fictie als we het hebben over bioplastic? DuurzaamBedrijfsleven.nl checkt de feiten.
Bioplastic is identiek aan gewoon plastic, behalve het feit dat het gemaakt wordt uit hernieuwbare natuurlijke grondstoffen zoals suikerriet en mais. Dat brengt voordelen met zich mee. Bioplastic vermindert de afhankelijkheid van fossiele grondstoffen en in tegenstelling tot fossiel plastic is het klimaatneutraal. Van al het fossiele plastic kan momenteel 85 tot 90 procent zonder probleem vervangen worden door bioplastic.
1. Het verbranden van bioplastics is zonde
Misverstand: Tijdens een uitzending van de Keuringsdienst van Waarde in maart 2011 wordt het verbranden van bioplastic, in tegenstelling tot bijvoorbeeld composteren, als “ontzettend zonde” bestempeld.
Het klopt dat producten vervaardigd uit bioplastic momenteel vaak terecht komen in verbrandingsinstallaties. Voornaamste reden hiervoor is dat andere verwerkingsmethoden nog niet van de grond zijn. Toch is het verbranden van bioplastic helemaal niet zo’n slechte optie. Verbranding levert in de praktijk een grotere vermindering van CO2-uitstoot op dan compostering. Verbranding levert namelijk groene energie op, terwijl het composteren alleen resulteert in CO2, water en een klein beetje compost. Daarom raadt Stichting Milieu Centraal aan om bioplastics bij het restafval te gooien, in plaats van in de GFT-bak.
Het verbranden van bioplastic helemaal niet zo’n slechte optie.
Andere verwerkingsmethodes, zoals het vergisten of recyclen van bioplastics, zullen nog minder milieubelasting opleveren, maar totdat die verwerkingsmethodes van de grond zijn is verbranding verreweg de beste optie.
2. Bioplastic kun je gewoon in de berm gooien
Misverstand: Biologisch afbreekbaar plastic is ontwikkeld om de hoeveelheid zwerfafval te doen verminderen. Als je het in de berm gooit, breekt het vanzelf af.
Dit is absoluut niet het geval, want de meeste bioplastics worden niet zomaar afgebroken in een achtertuin of in de zee, wordt ook bevestigd door de universiteit van Wageningen. De plastics vallen alleen uiteen in industriële composterings- of vergistingsinstallaties, waar er sprake is van een hoge temperatuur en een hoge luchtvochtigheid. In deze installaties levert het plastic groene energie en compost op. Overigens is het ook vaak niet de bedoeling dat plastics biologisch afbreekbaar zijn. Een frisdrank als Coca-Cola zou zo’n verpakking direct beginnen af te breken, zoals het Nederlandse Avantium – leverancier van Coca-Cola – aangeeft.
Het is ook vaak niet de bedoeling dat plastics biologisch afbreekbaar zijn.
Zwerfafval is verder een probleem voortkomend uit onverantwoordelijk gedrag, dat eerder aangepakt moet worden door het gedrag van mensen te veranderen dan door verpakkingen hieraan aan te passen.
3. Bioplastics concurreren met de voedselindustrie
Misverstand: Voedselprijzen zullen stijgen vanwege de productie van bioplastics vervaardigd uit voedselbronnen.
Dit is niet waarschijnlijk. Momenteel worden bioplastics nog op een veel te kleine schaal geproduceerd om enige invloed op de voedselindustrie te hebben. Maar ook wanneer productie in de toekomst toeneemt, hoeft er geen sprake te zijn van concurrentie. Dit omdat de plastics uit iedere zetmeel- of suikerhoudende bron kunnen worden geproduceerd.
Wetenschappers aan de universiteit van Wageningen hebben recent een methode ontwikkeld waarmee plastics geproduceerd kunnen worden uit agrarische reststromen zoals bermgras. Een andere interessante ontwikkeling is de productie van plastics uit algen, wat momenteel onderzocht wordt door het bedrijf Alganix, in samenwerking met Kimberly-Clark.
4. Bioplastic uit genetisch gemodificeerde organismes is schadelijk voor het milieu
Misverstand: Tijdens de uitzending van de Keuringsdienst van Waarde vorig jaar werd belicht dat de plastics vervaardigd worden uit genetisch gemodificeerde maïsplanten. Deze planten zouden een negatieve uitwerking hebben op lokale fauna.
Genetisch gemodificeerde planten brengen een bacterie-gen tot expressie dat zorgt voor de productie van een giftige stof. Daardoor zijn planten minder vatbaar voor vraat. Gedacht wordt dat deze stof schade toebrengt aan mens en milieu. De wetenschappelijke bewijzen hiervoor zijn op zijn minst omstreden.
Wat verder niet genoemd wordt in de uitzending is dat het niet noodzakelijk is om genetisch gemodificeerd mais te gebruiken voor bioplastic. Bioplastics kunnen namelijk vervaardigd worden uit iedere suiker- of zetmeelhoudende bron. Zo biedt NatureWorks – een van de grootste producenten van plastic op basis van mais – bioplastic aan dat vrij is van genetisch gemodificeerde organismen.
Foto: NatureWorks
27/09/2012 @ 3:13 PM
Leuk stuk, een aantal argumenten tegen / misverstanden over bioplastics wordt goed gepareerd. Wel wordt een aantal argumenten voor m.i. te eenzijdig positief gebracht. Een paar voorbeelden:
>> Klimaatneutraal – wat bedoel je daar precies mee? Is een erg moeilijke/beladen term.
>> Reststromen inzetten – klopt dat dat kan, maar er zijn meer industrieën (energie, voeding) die dit soort zetmeelhoudende reststromen zullen gaan benutten. Dus in de toekomst zal daar concurrentie ontstaan.
>> Momenteel 85 tot 90 procent zonder probleem vervangen – Je hebt het waarschijnlijk over functionaliteit. Qua beschikbaarheid, prijsniveau en (afhankelijk van de situatie) de duurzaamheid van de biomassa zijn er momenteel zeker nog wel problemen.
Conclusie: je kunt bioplastics goed of slecht produceren, gebruiken en verwerken. De aanname in de misverstanden die je beschrijft is dat het zonder meer slecht gaat, maar je eigen aanname lijkt dat het zonder meer goed gaat. Beide lijken me niet correct.
27/09/2012 @ 3:48 PM
Beste Stijn,
Bedankt voor je reactie. Je hebt inderdaad gelijk dat “klimaatneutraal” een lastige term is. In dit geval is het materiaal op zichzelf klimaatneutraal (CO2 dat vrijkomt bij afvalverwerking is eerder uit de lucht vastgelegd door de planten waarvan het plastic is gemaakt). Het productieproces en de transport is nog wel afhankelijk van fossiele grondstoffen, net zoals bij conventioneel plastic.
Organische reststromen kunnen inderdaad ook voor andere doeleinde gebruikt worden zoals voor energie doormiddel van vergisting. Het misverstand wat ik probeerde te verhelderen ging daarom ook alleen over de voedselindustrie. Logischerwijs zou het natuurlijk kunnen dat er in de toekomst een zeer winstgevend bedrijfsleven kan ontstaan rondom afvalstromen, wat natuurlijk geen slechte ontwikkeling hoeft te zijn. Bepaalde afvalstromen worden nu op zijn hoogst gecomposteerd of verbrand terwijl het nog duurzamer zou zijn om dit afval een tweede leven te geven in de vorm van bijv. bioplastic. Daarnaast kan het afval wat deze plastics uiteindelijk opleveren nog steeds energie opleveren bij verbranding of vergisting.
Ik heb het inderdaad over functionaliteit wanneer ik het heb over het vervangen van fossiel plastic door bioplastic. Momenteel is bioplastic nog niet op deze schaal beschikbaar.
Met vriendelijke groet,
Kirstine Schiebel
28/09/2012 @ 10:56 AM
Ha Kirstine, dank voor je toelichting. Ik snap je redenering en ben het met je boodschap erachter eens. Enige is dat je volgens mij als duurzaamheidsfan (ik zelf ook) moet voorkomen dat je een beeld schept dat een bepaalde technologie inherent ‘goed’ is. Vrijwel altijd staat of valt dat met de uitvoering. Ik ben benieuwd naar de volgende stukken in deze serie! Groeten, Stijn
27/09/2012 @ 3:34 PM
Hey!
Leuk en interessant artikel!
Groetjes,
Rachel Elands
01/10/2012 @ 2:44 PM
Leerzaam. Met name ook de link naar het aardolievrije alternatief voor de PET-fles dat Avantium will gaan produceren. Humor, gegeven dat Avantium een spin-off bedrijf is van Shell.
Pingback: It’s a jungle out there! | C30 | Club van 30
16/10/2012 @ 5:44 PM
Goed en interessant stuk! Fijn ook dat Stijn met nuttige overwegingen komt, waar de schrijfster weer op reageert.
Ik heb nog een aanvullende vraag over bioplastic: de biomassa die als grondstof dient, wordt verwijderd van de grond waarop deze is verbouwd. Compostering gebeurt dus niet meer ter plaatse. Levert dat op termijn geen bodemuitputting op? Of valt dat reuze mee?
17/10/2012 @ 10:03 AM
Beste Paul van Egmond,
Bodemuitputting is inderdaad een vervelende bijkomstigheid van de landbouwindustrie en dus ook van het verbouwen van grondstoffen voor bioplastics. Dat compostering niet meer lokaal gebeurt betekent echter niet dat geen compost wordt aangewend om uitputting tegen te gaan. Mest en compost worden vaak ingezet om nutrienten aan te vullen in de bodem, al komt deze compost hoogstwaarschijnlijk van een andere locatie. Toch zijn er werelddelen en landen waar bodemuitputting vaak plaatsvindt omdat het gebruik van mest en compost daar erg kostbaar is. Het gebruik van voedselgewassen is daarom een eerste stap in de ontwikkeling van bioplastics maar niet de meest duurzame oplossing. De toepassing van organische reststromen en algen voor de productie van bioplastic wordt al onderzocht en zal uiteindelijk het toekomstperspectief bieden en een duurzamere oplossing zijn.
Met vriendelijke groet,
Kirstine Schiebel
17/10/2012 @ 12:14 PM
Goede vraag Paul, ook hier gaat het om uitvoering en niet uitgangsmateriaal: reststromen komen uiteindelijk ook van landbouwproducten en algen hebben ook nutriënten nodig. Kortom: er is geen bio-based materiaal waarbij de nutriëntencyclus ‘vanzelf’ gesloten wordt. Crux is dat je op de plek in het proces waar de nutriënten eindigen ze weer terugwint en beschikbaar maakt voor een nieuwe landbouw-/algencyclus.
17/10/2012 @ 12:40 PM
Beste Stijn,
Je hebt gelijk dat het belangrijk is dat in de toekomst actiever nagedacht wordt over een goede verdeling van nutriënten in de landbouwindustrie. Wel wil ik graag nog toevoegen dat het gebruiken van reststromen natuurlijk netto geen extra bodemuitputting oplevert. Voedselproductie is nou eenmaal een activiteit waar we niet vanaf kunnen dus organisch restafval zal blijven bestaan. Daarnaast wil ik opmerken dat algenkweek een veel duurzamere oplossing is omdat deze op zeewater, CO2 en overtollige nutriënten in afvalstromen (zoals het overschot aan mest waar we mee kampen) kunnen groeien. Voor meer informatie over het gebruik van algen voor de productie van grondstoffen, zie deze bron van de Universiteit Wageningen: http://www.algae.wur.nl/NR/rdonlyres/DDCDE667-985A-4DEB-8CF8-137F4C4445B0/140931/Microalgen_hetgroenegoudvandetoekomst_NL.pdf.
Groeten,
Kirstine
17/10/2012 @ 1:25 PM
Ha Kirstine,
Dat eerste over restproducten is vooral een kwestie van allocatie en de vraag: bestaat afval nog wel? Het klopt dat je niet direct zorgt voor meer beslag op bodems. Maar zodra je reststromen gaat inzetten als grondstof dan ben je toch minstens indirect verantwoordelijk voor de stappen in de keten daarvoor. Maar goed, dat is dus vooral een definitiekwestie.
Wat betreft de algen: tuurlijk, algen zijn veelbelovend. Maar dat is wederom een kwestie van uitvoering. Je moet dat eerst zo ver krijgen. De huidige algenkweek vindt plaats op land en met toevoeging van kunstmest. Dat kan verbeteren in de richting die jij noemt, maar dat geldt ook voor bijvoorbeeld landbouw op zilte grond. Dus dat is geen kwestie van inherent goed of slecht maar van hoe je het uitvoert.
Uiteraard kan wel gelden dat bij een bepaalde keten het makkelijker is om die te verduurzamen. Dat is bijvoorbeeld een argument voor elektrische auto’s: elektriciteit is veel makkelijker te ‘vergroenen’ dan vloeibare transportbrandstoffen.
Groeten,
Stijn
06/05/2013 @ 10:28 AM
Beste kirstine
Ik had een vraagje in verband met de toekomst van de bioplastics. Waar zal de bioplastics staan in 2020. heb u daar misschien een goede site of zelf informatie over want ik vind het maar moeilijk
Met vriendelijke groeten
Jeroen Potargent