12-02-2012 15:12 | Door: Mark Beumer

“In het verleden was iedereen in de duurzaamheid gebiologeerd door de noodzaak iets te doen. Daardoor is veel misgegaan.“ In dit Derde Dinsdag interview Paul van Son, CEO van het Duitse Desertec Industrial Initiative (Dii). Hij wil op grote schaal stroom in de Sahara opwekken. “Laten we nu de tijd nemen en het goed doen.”

In 2009 ontstond Dii als partnership van twaalf bedrijven. “Ik zeg vaak simpelweg dat onze missie is om ‘stroom uit de Sahara’ te leveren,” aldus Van Son. Inmiddels is het initiatief uitgegroeid tot 55 bedrijven, waaronder conglomeraten als Siemens, Enel en Eon. “De stroom is voornamelijk bestemd voor lokaal gebruik, maar ook om te exporteren. Daarmee levert het lokaal zowel geld als arbeidsplaatsen op.”

Met een geplande zonnecentrale in Marokko van 150 MW is de eerste concrete stap gezet om stroom uit de Sahara te halen. De benodigde investering van €600 mln wordt voor één derde door de Dii partners opgebracht, voor de rest van het bedrag is Dii afhankelijk van overheden en instanties zoals de Wereldbank.

Heet hangijzer

Een gebied ter grootte van Frankrijk. Als je dat vol zou zetten met zonnepanelen, dan zou je kunnen voorzien in de wereldbehoefte aan energie. “Technisch kan alles. Het enige echte hete hangijzer is financiering,” stelt Van Son. “Hoe sluit je het financieringsgat tussen de marktprijs en de productiekosten voor hernieuwbare energie?”

Voordat Van Son aantrad bij Dii was hij directeur van Essent Duitsland. Zijn contacten kwamen van pas bij het uitbreiden van het partnernetwerk. De partners dragen financieel bij aan de stichting, waarvoor in ruil Dii diensten verzorgt zoals uitgewerkte business cases. Partners zitten ook op de eerste rij bij de aanbesteding van projecten.

“Subsidies voor fossiele energie en kernenergie spelen mee bij het sluiten van het gat. Maar het is ook gewoon goedkoper om een put te slaan en gas op te pompen. In ieder geval zolang externaliteiten nog niet verdisconteerd zijn.”

Vriendschap

Een andere cultuur vraagt om een andere manier van zakendoen. In het Midden-Oosten en Noord-Afrika zijn vriendschap en vertrouwen doorslaggevende factoren. Het interpersoonlijke aspect gaat in eerste instantie boven het financiële aspect. “Die vriendschappen heb ik aan moeten leggen. Een deel van het succes van Dii is daar aan te wijden.”

Van Son heeft zijn wereldbeeld bijgesteld. Europa vergeet de zuiderburen doorgaans, en is terughoudend vanwege de onveilige situatie. “In die landen is het precies omgekeerd, ze kijken vaak een beetje meewarig naar Europa. Uit onderzoek blijkt daarnaast dat op het gebied van terrorisme Zuid-Europa minder veilig is dan de regio Noord-Afrika en het Midden-Oosten.”

Spanningsveld

Het initiatief voor hernieuwbare energie in de Sahara was in eerste instantie voornamelijk Europees. In de regio ziet men nu ook de voordelen, maar toch blijft er een spanningsveld. “De Arabische Lente heeft een omslag gebracht, ook in het denken over duurzame energie,” zegt Van Son. “Mensen vragen zich af waarom ze hun eigen gas en olie zouden verstoken als ze hier ook zon hebben.”

Aan de andere kant is stroom in veel landen zwaar gesubsidieerd. “In Egypte betalen consumenten minder dan de kostprijs voor stroom. Politici willen die situatie wel veranderen. Ze realiseren zich dat er nu bijvoorbeeld geen enkele drijfveer is tot energiebesparing. Maar ze willen sociale onrust nu even vermijden.”

Tijd nemen

De missie van Dii is ambitieus, maar begint desalniettemin steeds vastere vormen aan te nemen. Daar is vasthoudendheid voor nodig. Van Son: “Bij duurzaamheid ben ik nooit een roepende in de woestijn geweest. Duurzame energie is het enige dat toekomstvast is. Dat is niet moeilijk om te verkopen.”

Hij benadrukt echter dat geduld een schone zaak is. “We moeten wel de tijd nemen om het uit te rollen. Hernieuwbare energie moet de tijd krijgen om begrepen te worden. In het verleden is er in de duurzaamheid een hoop verkeerd gegaan. Overhaaste maatregelen, omdat iedereen gebiologeerd was door de noodzaak iets te doen. Als we het opnieuw doen, laten we het dan nu goed doen.”

-----

Elke derde dinsdag van de maand is duurzame dinsdag voor de DuurzaamBedrijfsleven.nl. Een gelegenheid om de leiders te laten zien die risico durven nemen. Die durven laten zien dat duurzaamheid gaat om innovatie en nieuwe business modellen. Daarom begint vandaag een serie portretten van duurzame ondernemers. In de volgende editie (maart) Jeroen Jansen, directeur van ASN Bank.

Foto: Rich Holman; European Energy Review