21-03-2019 15:36 | Door: Martijn van der Donk

De klimaatverandering heeft negatieve gevolgen voor de oogst en kwaliteit van koffie uit Colombia. Droogte en zware regenval zorgen voor misoogsten en daardoor onzekere inkomsten voor de Colombiaanse koffiesector. Een samenwerking van Nederlandse en Colombiaanse publiek-private partijen startte in 2013 met het programma Manos al Agua om daar iets aan te doen.  

Manos al Agua (handen aan het water) is wereldwijd het grootste publiek-private project op het gebied van verduurzaming van de koffieteelt, met als doel om met intelligent waterbeheer de sector klimaatbestendiger te maken en de impact van de koffieproductie op het milieu te verminderen.  

Lees ook: 'Agroforestry in cacao- en koffieteelt levert meer geld op'

Het project, waar in de afgelopen vijf jaar meer dan €20 mln in is geïnvesteerd, richt zich niet alleen op verduurzaming op het gebied van milieu, zoals efficiënter waterverbruik en minder vervuiling, maar ook op sociaal gebied. Zo is bijvoorbeeld veel in het werk gesteld voor het vergroten van de participatie van vrouwen.

Colombiaanse overheid

In het programma bundelden diverse partners hun krachten, onder andere het ministerie van Buitenlandse Zaken, de Colombiaanse overheid, de Federatie van Koffieboeren (FNC), Nestlé en Nespresso, Wageningen Universiteit en haar Colombiaanse evenknie, Cenicafé. 

Het programma werkt op verschillende niveaus. Koffieboeren worden getraind en bouwen kennis op voor waterbeheer en grondgebruik, waarbij ze gebruik kunnen maken van collectieve voorzieningen voor het verwerken van hun oogst. Tegelijkertijd hebben herbebossing en bio-engineering een positieve impact op de stabiliteit van het gebied.   

Trainingsprogramma  

Boeren, hun vrouwen, kinderen, de scholen: dit trainingsprogramma heeft impact op de hele community die betrokken is bij de koffieteelt. De partners hebben daarin hun kennis trapsgewijs overgebracht. De specialisten van de kennisinstituten trainden expertteams. Die trainden op hun beurt weer de boeren. Zo zijn uiteindelijk 11.600 families van koffieboeren bereikt met het trainingsprogramma. Het uitwisselen en borgen van de kennis is een essentieel onderdeel van het project. 

 

Wat hebben die gezamenlijke inspanningen de afgelopen vijf jaar opgeleverd? Veel, kan worden geconcludeerd uit de cijfers die werden gepresenteerd. Zo is het waterverbruik bij de deelnemende boeren met 61 procent gedaald ten opzichte van het verbruik voor de start van het programma. Bij nagenoeg 92 procent van de 25 riviergebieden is de waterkwaliteit de afgelopen vijf jaar verbeterd. Op 40 procent van de locaties kan de waterkwaliteit zelfs als ‘goed’ worden bestempeld. Door de efficiëntere behandeling van afvalwater bleef 97,7 miljoen kubieke meter water onvervuild. 

Sociale component

Het programma Manos al Agua heeft naast de doelstelling van verduurzaming ook heel duidelijk een sociale component. Zo richtte een deelproject zich op het voorzien van scholen van schoon drinkwater. Ook is sterk ingezet op samenwerking binnen de lokale gemeenschap en specifiek de deelname van vrouwen aan het project. Het voorbeeld werd gezet door het feit dat het technische team voor de helft uit vrouwen bestond, wat uiteindelijk heeft geresulteerd in een percentage van 46% vrouwen dat heeft deelgenomen.

“In dit project gaan economie en ecologie hand in hand”, concludeerde Daniel Weston, global head CSR bij Nespresso. “Op een juiste manier omgaan met water en het planten van meer bomen hebben een positieve invloed op de kwaliteit en kwantiteit van de koffieteelt. Het vergroot de biodiversiteit. Het gebied wordt aantrekkelijker voor vogels, die op hun beurt weer het ongedierte opeten dat schadelijk is voor de koffiebonen. Er ontstaat dus een effectieve cyclus van verbetering wat zorgt voor een hogere productie en de beste kwaliteit koffie.”  

Kapel van plastic flessen

Het succes van het project op de lange termijn hangt af van de betrokkenheid van de boeren en de lokale gemeenschap. Die moeten intrinsiek gemotiveerd zijn om de activiteiten van het project voort te zetten en verder te verduurzamen. Volgens Marcelo Burity, hoofd Green Coffee Development bij Nestlé, zit het met die motivatie wel goed. “Ik deed laatst een bezoek aan een van de gemeenschappen en tot mijn verbazing zag ik daar een kapel, gemaakt van plastic flessen. Het bleek een project te zijn om plastic afval te verzamelen van boerderijen, wegen en dorpen. Voor mij een hoopgevend teken dat de lokale gemeenschap echt betrokken is bij Manos al Agua.”

Lees ook: Nespresso recyclet aluminium capsules via eigen systeem

Afbeeldingen: Nespresso