09-07-2018 10:31 | Door: Hidde Middelweerd

Duurzame energie opwekken met waterkracht gebeurt meestal op enorm grote schaal, maar ook op kleine schaal heeft het potentie. Zo beschikken de Nederlandse polders over duizenden plekken met vallend water. Het Nederlandse EQA Projects zet zich in om die plekken te benutten voor het opwekken van duurzame energie.

EQA Projects heeft inmiddels drie producten in zijn portfolio, waarvan er twee al op de markt zijn: de EQA-SmartStuw en de EQA-Box. Van het derde product, de EQA-River, werd onlangs een eerste prototype te water gelaten in Zaltbommel. Dennis de Ruiter van EQA Projects: “Met deze eerste praktijktest willen we product verder optimaliseren.”

Waterkracht

Aan de basis van deze producten ligt een eeuwenoude uitvinding: het waterrad. De EQA Smartstuw is bijvoorbeeld een prefab stuw, met een geïntegreerd waterrad. “Als een stuw in zijn volledigheid vervangen moeten worden, kan dat met deze installatie, zodat de stuw omgetoverd wordt tot een kleine energiecentrale”, licht De Ruiter toe. “Het is zelfs mogelijk om de Smartstuw-installaties met elkaar te laten communiceren, zodat een Smart Polder ontstaat.”

Met de EQA-Box (zie afbeelding in tekst) biedt het jonge bedrijf de mogelijkheid om duurzame energie op te wekken op alle plekken waar vallend water aanwezig is. De kleine, plug & play waterkrachtcentrale kan bijvoorbeeld gemonteerd worden aan een bestaande stuw, die nog niet aan vervanging toe is, maar ook in gemalen en rioolwaterzuiveringsinstallaties.

Het meest recente product van EQA Projects, de EQA-River (zie hoofdafbeelding), benut stromend water voor de opwekking van duurzame energie. De drijvende waterkrachtcentrale beschikt net als de twee andere producten over een waterrad. In dit geval is het echter stromend water (zoals een rivier) die het waterrad aandrijft, in plaats van vallend water.

EQA Projects timmert hard aan de weg om zijn installaties aan de man te brengen en doet dat met succes. Inmiddels zijn er meerdere installaties in werking of in aanbouw. Daarnaast is het bedrijf met verschillende waterschappen in gesprek om mogelijkheden tot samenwerking te onderzoeken. Ook kan EQA Projects op interesse vanuit het buitenland rekenen.

Energietransitie

Volgens De Ruiter kunnen de waterkrachtinstallaties van het bedrijf een belangrijke bijdrage leveren aan de Nederlandse energietransitie. “Neem onze polders, die beschikken over duizenden plekken met vallend water. Dat zijn allemaal onbenutte energiebronnen.”

"Onze polders beschikken over duizenden plekken met vallend water: allemaal onbenutte energiebronnen"

Met een capaciteit van 20 kilowattvoor de EQA-Box en een maximaal vermogen van 150 kilowatt voor de EQA-River gaat het hier om kleinschalige waterkrachtcentrales. Dit verandert volgens De Ruiter echter niets aan de belangrijke rol die ze volgens hem kunnen vervullen in de energietransitie. Als steeds meer stromend en vallend water benut wordt voor duurzame energieopwekking, maakt dat vanzelf impact. “De vollasturen van water zijn vele malen groter dan die van de zon en wind”, licht hij toe. “Water stroomt altijd en is dus altijd beschikbaar om energie mee op te wekken. Uit onderzoek van de TU Delft is gebleken dat een derde van de wereldconsumptie van energie uit waterkracht gehaald kan worden. Dat geldt ook voor Nederland, waar we nog veel onbenutte locaties met vallend of stromend water hebben.”

“Dit neemt echter niet weg dat alle vormen van groene energie nodig zijn in de energietransitie”, vult hij aan. “We zien andere vormen van duurzame energie dan ook niet als concurrent. Zo onderzoeken we momenteel de mogelijkheden om de EQA-River in de toekomst uit te rusten met zonnepanelen.”

Terugverdientijd

De totaalprijs van de installaties die EQA Projects aan zal bieden, is nog niet bekend. Dit is echter minder relevant, stelt De Ruiter: “Wat belangrijk is, is dat de kilowattuurprijs per installatie goed is. Wij beogen een terugverdientijd van maximaal 15 jaar. Daarnaast verwachten we dat de initiële investering in de toekomst fors omlaag kan, wanneer we onze installaties in serieproductie nemen. Dan kunnen we een geduchte concurrent van grijze stroom worden en wordt het mogelijk om zonder subsidie energie op te wekken.”

Dit hangt natuurlijk wel af van de locatie waar de installaties ingezet worden. Daarnaast spelen de wensen van de eindgebruikers een rol in het bepalen of de waterkrachtoplossingen van EQA Projects voor hen geschikt zijn. De Ruiter: “Als het je doel is om een stuw zelfvoorzienend te maken, heb je aan waterverval van 20 centimeter al genoeg. Dit bereikten we bijvoorbeeld in Ommeren, door er een Smartstuw te installeren.”

Voor de EQA-River is het rekensommetje iets anders. Die heeft een rendabele businesscase vanaf een stroming van ongeveer 1,5 meter per seconde. De Ruiter: “De regel is: hoe meer verval, wateraanbod en/of stroming, hoe hoger de energieopbrengst.”

"Hoe meer wateraanbod, hoe hoger de energieopbrengst"

Visveilig en duurzaam

EQA Projects geeft zijn producten een extra duurzaam karakter dankzij visvriendelijkheid en materiaalkeuze. “Als een installatie niet visveilig is, creëren we ook geen draagvlak”, licht De Ruiter toe. “Het is een hot item, zowel in Nederland als internationaal. Momenteel wordt er zelfs gewerkt aan een NEN-norm voor de visveiligheid van pompen, gemalen en waterkracht. Dat was dus een gemakkelijke keuze.”

Ook in de materiaalkeuze nam EQA Projects duurzaamheid in acht. De producten bestaan namelijk voor 80 procent uit gerecyclede plastics. Ook dit was geen moeilijke keuze, vertelt de Ruiter: “Gerecycled plastic is licht in gewicht en financieel aantrekkelijk. Win-win dus.”

In een later stadium wil EQA Projects nog een stapje verder gaan, door plastic soep in hun installaties te verwerken. “Voor de niet-constructieve delen van onze installaties passen wij plastic soep al als proef toe. Na tests willen wij dit over het gehele ontwerp gaan toepassen. We willen daarmee een bijdrage leveren aan het schoonmaken van onze wateren”, besluit De Ruiter. “Het is immers de bron van onze energie.”

Foto's: EQA Projects