29-09-2020 17:06 | Door: Marc Seijlhouwer

Als we willen dat de energietransitie van de regio’s in Nederland slaagt, moeten burgers beter en meer betrokken worden. Ook moeten ze iets terugzien van de winst van energieparken in de buurt. En de energieparken zelf moeten gebouwd worden met oog voor de natuur. Alleen dan krijg je een succesvolle energietransitie, vinden de verenigde natuur- en milieufederaties (NMF) in Nederland.

NMF reageerde vandaag (samen met 7 andere organisaties) op de eerste versies van de 30 regionale energiestrategieën. Dit zijn plannen van gemeenten en regio’s over de energietransitie. Elke regio mag zelf bepalen hoe ze klimaatvriendelijker wordt in 2050, binnen de kaders van het Klimaatakkoord. Maar voor alle strategieën moet er genoeg aandacht zijn voor ‘lokale participatie’, zoals de NMF het noemen.

“De RES-sen die er nu liggen zijn een goed begin. Maar belangrijke dingen, zoals participatie en aandacht voor de natuur, staan nu nog in de kinderschoenen”, vertelt Has Bakker, programmacoördinator RES namens de Natuur en Milieufederaties. De NMF zaten bij veel van de RES-sen aan tafel. Daar vroegen ze ook aandacht voor hun speerpunten, waardoor ze in bijna alle strategie-documenten een paragraafje hebben gekregen.

Lees ook: In mei had Zeeland de primeur met de eerste RES van Nederland

Profiteren van duurzame stroom

“We zijn optimistisch, maar ook kritisch”, vat Bakker het samen. “We hopen dat de regio’s binnenkort dingen als natuurbehoud en participatie echt verankeren, en er beleid van maken. Als je de komende decennia allerlei duurzame energieprojecten start, is het belangrijk om nu alles vast te leggen.” Alleen op die manier weten we zeker dat iedereen profiteert van de energietransitie. Nu gebeurt dat vaak niet. Zoals Bakker het zegt: “De lusten komen maar bij een paar mensen of bedrijven terecht, terwijl de kosten wel voor de hele maatschappij zijn. Dat moet anders.”

Dat kan bijvoorbeeld als bedrijven samenwerken met een coöperatie van burgers. Zo heeft iedereen inspraak, en verdient iedereen iets aan de energieprojecten. Als een windmolen of zonnepark jou omgeving verdrukt, is het fijn om er iets voor terug te krijgen. Is dat niet veel meer werk voor bedrijven? “In het begin vraagt het meer geregel. Maar je krijgt ook aanzienlijk minder klachtprocedures, waardoor het proces aan het einde juist sneller gaat.”

Klimaatakkoord

Het idee om de baten van de energietransitie terug te laten vloeien leeft op veel plekken. In het Klimaatakkoord staat de ambitie om 50 procent van alle energieprojecten lokaal eigendom te laten zijn. “En je hebt elkaar bij de energietransitie ook hard nodig. Dat is een goede reden om die participatie te stimuleren.”

De RES die er nu legt, is een concept. In de zomer van 2021 volgt de ‘RES 1.0’. De plannen hier zijn dan min of meer definitief, maar niet binden. Dat komt pas als gemeenten de plannen uit de RES omzetten in juridische beleidsteksten. Voor die tijd hoopt Bakker wel dat de RES bekender wordt, ook bij burgers. “Nu gebeurt er veel binnenskamers. Maar die participatie moet niet alleen zitten in het eigendom van een duurzaam energieproject, maar ook in de besluitsvorming. Wij hopen dat iedereen mee gaat doen.”

Lees ook: "Als we de RES uit willen voeren, moeten we nu geen projecten uitstellen"

Bron: NMF | Beeld: Adobe Stock