18-09-2020 12:32 | Door: Paul van Liempt

Na de Troonrede bleef de grote vraag rondzingen: waar blijft het perspectief? NRC Handelsblad plaatste boven het hoofdredactionele commentaar op Prinsjesdag de kop: 'Troonrede en Miljoenennota hebben een hoog Titanic-gehalte.' En de kop boven de analyse van de Rijksbegroting was al even onheilspellend: 'Wie zijn toekomst niet zelf in de hand heeft, moet op alles voorbereid zijn.'

Hoewel de koning maar bleef herhalen begaan te zijn met toekomstige generaties, leek zijn boodschap een andere koers te varen. Namelijk dat we meer op de pof gaan leven en de overheid de economie voorlopig in leven houdt. Wat dat voor de komende generaties precies betekende bleef in de mist hangen.

In mijn studententijd hing de doem van allesvernietigende kernwapens boven elke discussie. Een boodschap die moest concurreren met de steeds weer ingepeperde mededeling dat banen de komende jaren niet voor het oprapen zouden liggen. Uitgebluste hoogleraren bedienden zich graag van standaardgrappen, waarvan de clou altijd was dat hooguit een derde van de studenten in de zaal ooit aan een fatsoenlijke baan zou komen. Maar als je jong bent laat je jezelf niet snel bang maken. De wereld ligt voor je open, alles kan er over tien jaar anders uitzien, angstvisioenen zijn voor later.

Deprimerend mantra

Toch helpt het niet als de enige zekerheid van het kabinet een deprimerende mantra is: 'Houdt anderhalve meter afstand, handen wassen zoveel het kan en blijf thuis als je keelpijn hebt.' Voor je het weet kom je in een nieuw normaal terecht, waarschuwde hoogleraar economie en overheidsfinanciën aan de Erasmus School of Economics Bas Jacobs meteen na Prinsjesdag.

Een periode met langdurige en ingrijpende beperkingen, grote maatschappelijke onvrede, faillissementen, werkloosheid en blijvende schade voor de samenleving. Zelfs als je jong bent gaat het onwillekeurig onder je huid zitten. De Amerikaanse schrijfster en filosoof Susan Sontag noemde die staat van permanente alertheid die van je wordt gevraagd geen "Apocalyose Now', maar 'Apocalyopse from now on.'

Veerkracht en visie

Daar wil je vanaf, en snel ook. Daarom die roep om perspectief. Veerkracht, visie en langetermijndenken zijn daarbij de sleutels voor de deur naar een nieuwe toekomst. Een toekomst waarin je met kracht vorm kunt geven aan de energietransitie. En dat kan alleen in een open economie, zonder anderhalve meter regel, met acceptabele risico's voor de gezondheid, vindt ook Jacobs. Zijn oplossing: veel testen en coronabeleid naar regio en leeftijd. Want zonder een open economie hebben die steunpakketten en begrotingsstimulansen geen effect, meent hij.

Daar gloort enig perspectief. Niet de anderhalve meter als zekerheid zien, maar kijken hoe je er snel en slim vanaf kan, om daarna vol door te pakken. En nog een goed vooruitzicht: jongeren nemen nu ook zelf het voortouw, zeker als het over klimaat en energietransitie gaat. Uit een recente studie van onderzoeksbureau TNS Kantar blijkt dat 74 procent van de jongeren klimaatverandering als de grootste zorg ziet, ook in tijden van corona.

De voorzitter van de Jonge Klimaatbeweging Werner Schouten roept daarom op jongeren niet het dorre hout van de klimaatcrisis te laten worden. Daar heb je wel 'een soort Henk Krol junior' voor nodig denkt hij, die 'als een politieke ambassadeur' de economische belangen en het toekomstperspectief van de jonge generatie veilig moet stellen. Misschien moet jonge leider Werner Schouten die rol zelf op zich gaan nemen, maar dan zonder het ego van Krol senior.

Beeld: Chigozie Arts