01-12-2017 11:00 | Door: Joyce de Thouars

Zwerfafval tegengaan door het statiegeldsysteem uit te breiden naar drankflesjes en blikjes. Dat werd op 30 november besproken tijdens een hoorzitting in de Tweede Kamer. Het systeem is effectief gebleken voor de inzameling van grotere PET-flessen, maar kan een uitbreiding van het systeem de zwerfafval problematiek oplossen? En wegen daarbij de baten tegen de kosten op?

Iedereen is het er erover eens dat de hoeveelheid zwerfafval drastisch verminderd moet worden. Een voorstel om het aandeel plastic flesjes in zwerfafval met 90 procent terug te dringen in de komende drie jaar is eerder dit jaar overgenomen door de Kamer.  

Maar is de focus op plastic flesjes en statiegeld voldoende om zwerfafval tegen te gaan? Wieger Droogh, CEO bij grondstoffenbedrijf Suez, vindt van niet. “Zwerfafval bestaat maar voor een deel uit kunststofverpakkingen zoals flesjes en blikjes, maar vooral uit andere stromen zoals wikkels van snoep en dergelijke.”

Plastic vervuiling

Cijfers over de hoeveelheid plastic en blikjes in zwerfafval lopen uiteen van 90 tot 40 procent van het totaal. Ook zijn de verwachtingen verschillend over hoeveel het aantal plastic flesjes en blikjes kan afnemen door de invoering van statiegeld. Volgens een rapport van onderzoeksbureau CE Delft is dit tussen de 70 en 90 procent. “Maar hoe dan ook, 60 tot 90 procent van het totale zwerfafval blijft over”, concludeert Droogh.

Download rapport

Het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL), vertegenwoordiger van de supermarktbranche en foodservice bedrijven in Nederland, is het hiermee eens: “De discussie gaat voorbij aan 91 procent van het probleem."

Bedrijfskosten

Daarbij gaan met het uitbreiden van statiegeld ook enorme kosten voor het bedrijfsleven gepaard. CE Delft heeft berekend dat invoering van het systeem tussen de € 10 mln en € 110 mln kost, afhankelijk van de hoogte van het statiegeld en het aantal inzamelingspunten. Het CBL gaat echter uit van kosten oplopend tot € 40.000 per winkel. “Dat is een vrij hoge prijs voor een beperkt effect”, aldus Droogh.

Hoe kan het zwerfafval dan wél aangepakt worden? Het CBL pleit voor meer voorlichting, meer openbare afvalbakken en een strengere handhaving. Dit zou de bewustwording onder consumenten moeten verhogen. “Het is lastig want het heeft te maken met bewustwording en daarmee gedrag”, erkent Droogh. "Maar een campagne gericht op bewustwording door te focussen op duurzaamheid en problematiek, zoals de plastic soep, heeft in ieder geval een bredere impact dan alleen statiegeld.”

Recycling

Voorstanders van statiegeld wijzen op de landelijk tegenvallende resultaten van de ‘Schoon Belonen’-pilot. Hierbij geven deelnemende gemeentes geld aan verenigingen om hun leefomgeving schoon te houden.

Download rapport

Het initiatief blijkt bij veel gemeenten niet effectief, alhoewel gemeente Ermelo heeft aangegeven er volgend jaar mee door te gaan. De Gelderse gemeente geeft aan dat meer dan twintig organisaties deelnemen, en dat de ingezamelde kleine plastic drankflesjes door Morssinkhof in Zeewolde worden gerecycled tot nieuwe flesjes.

Op 13 december staan verdere vergaderingen gepland in de Tweede Kamer over zwerfafval. 

Interview: Suez | Bron: CE Delft, CBL, Rijkswaterstaat | Foto: Shutterstock.com